Phát minh nổi tiếng · Khoa học và công nghệ
Transistor トランジスタ
とらんじすた
Transistor là linh kiện bán dẫn nhỏ dùng để khuếch đại hoặc đóng ngắt tín hiệu điện. Được phát minh tại Bell Labs năm 1947, transistor thay thế bóng đèn chân không và là viên gạch cơ bản của mọi con chip – một chip hiện đại chứa hàng tỉ transistor.
- Người / nơi phát minh
- John Bardeen, Walter Brattain, William Shockley (Bell Labs)
- Giải thưởng
- Nobel Vật lý 1956
- Lĩnh vực
- Điện tử, vật lý bán dẫn
Lịch sử
Tháng 12/1947, John Bardeen và Walter Brattain dưới sự dẫn dắt của William Shockley tạo ra transistor tiếp điểm đầu tiên bằng germani. Ba người cùng nhận giải Nobel Vật lý năm 1956. Shockley sau đó lập công ty ở California – một trong những hạt giống của Thung lũng Silicon.
Vì sao quan trọng
Bóng đèn chân không to, nóng và hay hỏng; transistor nhỏ, bền, tốn ít điện. Nhờ vậy radio bỏ túi, máy tính cỡ nhỏ và vi mạch ra đời. Máy tính làm việc bằng cách bật tắt hàng tỉ transistor, biểu diễn số 0 và 1; thu nhỏ transistor là động lực của 'định luật Moore'.
Ở Việt Nam
Ở Việt Nam, chiếc 'đài bán dẫn' (radio transistor) từng là tài sản quý của nhiều gia đình trong thập niên 1960–1980; chính chữ 'bán dẫn' trong 'đài bán dẫn' nói đến transistor. Ngày nay Việt Nam tham gia chuỗi sản xuất chip, nơi transistor là đơn vị cơ bản.
Ở Nhật Bản
Sony (khi đó là Tokyo Tsushin Kogyo) mua giấy phép công nghệ transistor và tung ra radio transistor TR-55 năm 1955, rồi TR-63 xuất khẩu thành công, đưa hàng điện tử Nhật ra thế giới. Từ トランジスタグラマー (cô gái nhỏ nhắn quyến rũ) từng là tiếng lóng thời đó.
Góc từ vựng
トランジスタ – transistor; 真空管 (shinkūkan) – bóng đèn chân không; 半導体 (handōtai) – bán dẫn; 増幅 (zōfuku) – khuếch đại; 素子 (soshi) – linh kiện; トランジスタラジオ – đài bán dẫn. Tiếng Anh: transistor, vacuum tube, amplifier, switch.