Liên Hợp Quốc và các cơ quan · Tổ chức quốc tế
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế IAEA 国際原子力機関
こくさいげんしりょくきかん · Hán Việt: Quốc tế Nguyên tử lực Cơ quan
IAEA thúc đẩy sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hoà bình và kiểm tra để vật liệu hạt nhân không bị chuyển sang làm vũ khí. Cơ quan này nhận giải Nobel Hoà bình năm 2005.
- Thành lập
- 1957
- Trụ sở
- Vienna (Áo)
- Thành viên
- Khoảng 180 quốc gia
Mục tiêu và hoạt động
Ba trụ cột của IAEA: thanh sát (safeguards) theo Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), an toàn và an ninh hạt nhân, và chuyển giao công nghệ hạt nhân hoà bình như y học hạt nhân, nông nghiệp, quản lý nước.
Lịch sử
IAEA ra đời năm 1957, xuất phát từ bài phát biểu “Nguyên tử vì hoà bình” của Tổng thống Mỹ Eisenhower tại LHQ năm 1953. IAEA là tổ chức tự trị nhưng báo cáo cho Đại hội đồng và Hội đồng Bảo an LHQ.
Cơ cấu
Đại hội đồng gồm tất cả thành viên họp hằng năm; Hội đồng Thống đốc gồm 35 nước ra các quyết định chính; Ban Thư ký do Tổng Giám đốc đứng đầu.
Việt Nam và IAEA
IAEA hỗ trợ Việt Nam về y học hạt nhân, xạ trị ung thư, an toàn bức xạ và vận hành Lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu Đà Lạt. Việt Nam cũng hợp tác với IAEA trong việc xây dựng khung pháp lý về năng lượng nguyên tử.
Nhật Bản và IAEA
Nhật Bản là thành viên từ năm 1957 và có nhiều cơ sở hạt nhân chịu thanh sát. Nhà ngoại giao Nhật Amano Yukiya là Tổng Giám đốc từ 2009 đến 2019. Sau sự cố nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi năm 2011, IAEA cử nhiều đoàn đánh giá, kể cả về việc xả nước đã xử lý ra biển từ năm 2023.
Góc từ vựng
Từ vựng: 原子力 (năng lượng nguyên tử), 原子力発電所 / 原発 (nhà máy điện hạt nhân), 核兵器 (vũ khí hạt nhân), 核不拡散条約 (NPT), 放射線 (bức xạ), 査察 (thanh sát), 処理水 (nước đã xử lý).